Πώς επηρεάζεται η συμπεριφορά από την ανταμοιβή και την τιμωρία;

Επιστημονικά η συμπεριφορά είναι το σύνολο των τρόπων με τους οποίους δρα ένας οργανισμός. Περιλαμβάνει τις αντιδράσεις του ανθρώπου σε ερεθίσματα του περιβάλλοντος που ζει. Συμπεριφορές, όπως η αποφυγή τιμωρίας, η αναζήτηση ανταμοιβής, ο ανταγωνισμός, η φυγή μπροστά στον κίνδυνο ή η παραμονή και αντιμετώπισή του. Άλλες συμπεριφορές είναι έμφυτες γνωστές ως ένστικτο, άλλες είναι προϊόν μάθησης με την εμπειρία και άλλες συνδυασμός και των δύο αυτών παραγόντων.

Με τη μάθηση ο άνθρωπος προσαρμόζεται στο συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, υιοθετώντας τις κατάλληλες κάθε φορά συμπεριφορές, είτε επαναλαμβάνοντας δοκιμασμένες και πετυχημένες αντιδράσεις, είτε καταφεύγοντας σε καινούργιες. Με τη μάθηση έχουμε αλλαγές στη συμπεριφορά ενός ανθρώπου, ως αποτέλεσμα μιας νέας εμπειρίας.

Μια περίπτωση μάθησης είναι όταν το άτομο υιοθετεί αρχικά μια συμπεριφορά, η οποία για κάποιους λόγους του παρέχει ανταμοιβή. Τότε η πιθανότητα να την επαναλάβει στο μέλλον διαρκώς αυξάνεται. Αντίθετα, το άτομο τείνει να αποφύγει συμπεριφορές που όταν δοκιμάστηκαν οδήγησαν σε τιμωρία. Με τον τρόπο αυτό ο ανθρώπινος οργανισμός κερδίζει από την εμπειρία του.

Η ανταμοιβή και η τιμωρία χρησιμοποιούνται καθημερινά ως κίνητρα κοινωνικής συμπεριφοράς: ένας πωλητής θα πάρει επιπρόσθετη αμοιβή αν κάνει πολλές πωλήσεις και ένας μαθητής θα επιβραβευτεί για μια καλή εργασία.

Το τι ακριβώς συμβαίνει στα νευρωνικά κυκλώματα του ανθρώπινου οργανισμού και επιτυγχάνεται τελικά η μάθηση δεν είναι εύκολο να απαντηθεί.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν βασικές γνώσεις σύμφωνα με το βιβλίο της Β’ Λυκείου, ωστόσο υπάρχουν συνδυασμοί πολλών παραγόντων στο σχεδιασμό προγραμμάτων αμοιβών και παροχών για τις θέσεις ενός οργανισμού.

Για παράδειγμα, οι πωλητές που έχουν ένα μεγάλο ποσοστό μεταβλητών αποδοχών βασισμένες σε ατομικούς στόχους πωλήσεων, τότε είναι πιθανό να παρατηρήσουμε ανεξάρτητες συμπεριφορές. Εκεί θα πρέπει να βρούμε το σωστό « pay mix » για έχουμε τις σωστές συμπεριφορές που θα μας βοηθήσουν να πετύχουμε τους εταιρικούς μας στόχους.

Παρόλο το πολυσύνθετο σύστημα/ δομή μιας εταιρείας, το νευρικό σύστημα του ανθρώπου είναι ακόμα πιο πολύπλοκο. Αποτελείται από δισεκατομμύρια νευρώνες που είναι οργανωμένοι με συγκεκριμένη δομή. Το σύστημα χωρίζεται σε δύο επιμέρους συστήματα:

💡Το σωματικό νευρικό σύστημα που είναι το τμήμα του νευρικού συστήματος και ελέγχει τις συνειδητές λειτουργίες. Περιλαμβάνει τα περιφερικά νεύρα και το κεντρικό νευρικό σύστημα και αποτελείται από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό.

💡Το αυτόνομο νευρικό σύστημα που είναι το τμήμα του νευρικού συστήματος και διατηρεί σταθερό το εσωτερικό περιβάλλον του οργανισμού (ομοιόσταση). Αυτή του τη λειτουργία την επιτελεί “αυτόνομα”, δηλαδή χωρίς την άμεση συμμετοχή της συνείδησης.

Το σώμα μπορεί να παρομοιαστεί με μια μεγάλη ορχήστρα της οποίας η μουσική αποτελεί την ίδια τη ζωή. Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων ενεργούν μαζί ως διευθυντές αυτής της ορχήστρας. Αποστολή τους είναι να συγχρονίσουν τα διάφορα όργανα της ορχήστρας έτσι ώστε να εκτελούν τα μουσικά κομμάτια σε μια αρμονική ισορροπία. Η ποιότητα της μουσικής που παίζει η ορχήστρα, δηλαδή η ποιότητα της ζωής, υποφέρει εάν κάποιο όργανο είναι «ξεκούρδιστο» ή παίζει σε λάθος χρόνο. Ο ρόλος των ομοιοστατικών μηχανισμών είναι να «κουρδίσουν» κατάλληλα τα διάφορα όργανα ή να καθορίσουν την κατάλληλη χρονική στιγμή που θα παίξει κάθε όργανο με στόχο την πλήρη αρμονία, δηλαδή τη βέλτιστη ποιότητα ζωής.

Αντίστοιχα το σύνολο της εταιρείας μπορεί να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά με τη χρήση σωστών εργαλείων αμοιβών και παροχών που θα προσφέρουν το σωστό επίπεδο αμοιβών για τους εργαζομένους καθώς και τα εργαλεία εκπαίδευσης που θα βελτιώσουν τη μάθηση και ανάπτυξη δεξιοτήτων σε μία προσπάθεια μίμησης της πλαστικότητας που κινείται ο ανθρώπινος οργανισμός μέσω των νευροδιαβιβαστών. Λόγου χάριν, ο σχεδιασμός ενός αποτελεσματικού συστήματος μεταβλητών αποδοχών για την ομάδα πωλήσεων θέτοντας στόχους βάσει της θεωρίας « Nudge », στα εληνικά νυγμός ή Παρώθηση.

Nudge ή νυγμός ! Finding the right motivation

Συνοψίζοντας όλα τα συστήματα αμοιβών και παροχών πρέπει να συνδέονται με το όραμα κάθε εταιρείας. Η χάραξη και η υλοποίηση οράματος είναι ένα μοναδικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου και θα πρέπει πάντα να μας οδηγεί σε οποιοδήποτε σύστημα χτίζουμε. Αυτή είναι τελικά και η διαφορά του δικού μας νευρικού συστήματος σε σχέση με τους υπόλοιπους οργανισμούς.

One thought on “Πώς επηρεάζεται η συμπεριφορά από την ανταμοιβή και την τιμωρία;

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s